Intlekele eHumansdorp: Umfundi weMatriki Ubulewe Ngokuhlaselwa Kwembambano Yesikolo

 

​Intlekele eHumansdorp: Umfundi weMatriki Ubulewe Ngokuhlaselwa Kwembambano Yesikolo

​Humansdorp, Eastern Cape — NgoSeptemba 25, 2025 — Kusasa olunye olunoxolo esikolweni lwaguquka lwaba lixesha eloyikekayo kwiHumansdorp Senior Secondary ngoSeptemba 23, xa umfundi weMatriki oneminyaka eli-18 ubudala walahlekelwa bubomi bakhe kwimbambano enogonyamelo kunye nabanye abafundi. Esi siganeko siwukhathazile uluntu kwaye savuselela iingcingo zokuba kuthathwe amanyathelo angxamisekileyo malunga nokhuseleko lwabafundi kwizikolo zaseMzantsi Afrika.

​Kwenzeke Ntoni 🔪

​Ngeengomso malunga no-08:15 a.m., kwaphuma ingxabano phakathi kwabafundi kumabala esikolo. Ngexesha lokulwa, umfundi weBakala le-12, kamva owaziwa njengo-Liyolo Wakeni, wafumana amanxeba amaninzi okuhlatywa ngemela waza wathathwa njengofileyo kuloo ndawo ngabasindisi.

​Amapolisa aphendule ngoko nangoko. Ngokutsho komlomo wamapolisa ase-Eastern Cape u-Warrant Officer Majola Nkohli, ingxabano yakhawuleza yakhula yaba yimbambano ebuhlungu.

​Ukuvalelwa Nenkqubo Yezomthetho ⚖️

​Emva kwemini, abafana abathandathu—abane abancinci abaneminyaka eli-16–17 ubudala nababini abaneminyaka eli-18—bavalelwa kufutshane nendlela ekrwada ejonge e-Oyster Bay, malunga ne-5 km ukusuka esikolweni.

​Abane abatyholwayo abancinci baya kuthunyelwa kwiNkundla yaBantwana (Children’s Court).

​Aba babini abatyholwa abadala kulindeleke ukuba bavele kwiNkundla kaMantyi yaseHumansdorp (Humansdorp Magistrate’s Court).

​Bonke abathandathu babanjiwe ngengxaki yokubulala.

​Ngexesha leengxelo zangaphambili zamapolisa, kwaxelwa ukuba abatyholwa abahlanu “basabaleka,” kodwa iingxelo ezilandelayo zaqinisekisa ukuba bonke abathandathu baye bafunyanwa.

​Ibali Lexhoba 🙏

​U-Liyolo Wakeni ukhunjulwa njengendoda eshushu, enesiphiwo. Uyise, u-Chris Plaatjie, wachaza ixesha elifikayo esikolweni efumana unyana wakhe engaphilanga njengento akayi kuyilibala.

​Uveze ukuba uLiyolo wayehlala kwihostele ukuze alungiselele iimviwo kwaye wayenezicwangciso zokufunda ubugqwetha (law) — amaphupha anqunyulwe ngendlela ebuhlungu. Utata olusizi uvakalise ukholo kwinkqubo yezobulungisa waza wacela ukuba unyana wakhe akhunjulwe ngobubele nangamabhongo akhe.

​Impendulo: Ezemfundo, Uluntu Nezopolitiko 🗣️

​ISebe lezeMfundo lase-Eastern Cape lenze ukuba iinkonzo zenkxaso yezengqondo nezoluntu zifumaneke ukuze zincede abafundi kunye nabasebenzi abachatshazelwe yile ntlungu.

​Kwiingxelo, iDemocratic Alliance (DA) icele ungenelelo olungxamisekileyo kwi-SAPS, isithi isikolo bekukade sinemiceli-mngeni efana nokubakho kwamaqela ezigelekeqe kunye nokungafaneleki kwamanyathelo okhuseleko. Bafune uphando olupheleleyo lokuba isenzo esinogonyamelo esinjalo senzeke njani ngaphakathi kwesikolo.

​I-DA ikwaqalise isicelo kwisithili saseKouga sokuba kubekwe izibonelelo ezininzi kwiSikhululo samaPolisa saseHumansdorp, igxininisa iinkxalabo malunga nokungafaneleki kwezibonelelo zaso.

​Umxholo Obanzi Neziphumo 🌍

​Esi asisosiganeko esizimeleyo. Izikolo zaseMzantsi Afrika zibone ukwanda kwenani leengxabano ezinogonyamelo, ngamanye amaxesha zibandakanya izikhali okanye ezinye izixhobo. Amatyala angaphambili e-Eastern Cape nakwezinye iindawo agxininise indima yeengcinezelo zezoqoqosho nezoluntu, ukungabikho kwemfundo yokusombulula iingxabano, kunye nokungafaneleki kwenkxaso yabafundi ekunyuseni ugonyamelo.

​Abachaphazelekayo kwezemfundo, kuquka i-SADTU (South African Democratic Teachers’ Union), kudala bexela:

​Ukwanda kweengcebiso kunye nenkxaso yengqondo ezikolweni

​Amanyathelo okhuseleko angaphezulu (umzekelo, ukuhlolwa, ukugada)

​Ukuqeqeshwa kokusombulula iingxabano kunye nezakhono zobomi kubafundi

​Emva kwentlekele yaseHumansdorp, ezi zicelo ziye zakhula zaba phezulu, njengoko abaninzi besithi amanyathelo okusabela kufuneka ahambelane nenguquko esebenzayo, ecwangcisiweyo.

​Yintoni Ezayo ⏭️

​Inkqubo yezobulungisa iya kumisela ikamva labafana abathandathu ababanjwe.

​Ingxelo epheleleyo yophando evela esikolweni ilindelwe liSebe lezeMfundo.

​Uluntu lucwangcisa izikhumbuzo zikaLiyolo, kwaye abezindaba zasekuhlaleni baya kuqhubeka nokusasaza.

​Amaqela abameli kunye namaqela ezopolitiko acinezela ukuba kubekho uxanduva, ukhuseleko lwabafundi oluphuculweyo, kunye notshintsho lomgaqo-nkqubo onoxanduva.

​Esi siganeko esibuhlungu sigxininisa ukuba luncinci kangakanani ukhuseleko lwesikolo kwiindawo ezixakekileyo kukungalingani kwezoqoqosho kunye nemiceli-mngeni yesikhungo. Njengoko inkqubo yenkundla iqhubeka kwaye intlungu yoluntu ihlonitshwa, ithemba kukuba kuya kuphuma ukhuseleko oluqinileyo, oluhlala lukhona ukuze kungabikho lungelele lusemini.

Mzansi Ekhaya

Mzansi Ekhaya is a vital online platform on a mission to amplify the Eastern Cape media space. (a MON'T Agency Management) 💯