
Ootitshala Abasixhenxe Banqumamisiwe eSt John’s College
By Thandokazi Zazi
Kulandela uqhankqalazo oluqhutywe ngabafundi kunye nokuvalwa kwekholeji, abafundi bafuna ubulungisa kwityala elibandakanya ootitshala abatyholwa ngokuxhaphaza abafundi. Izityholo ezazenziwe ngexesha lentlanganiso neSebe leMfundo ziquka ukuhlukunyezwa ngokwesondo, ukuphathwa gadalala, izoyikiso zokubulawa, urhwaphilizo, ukunqongophala kokutya, ootitshala abanxila, kunye nokusetyenziswa kweziyobisi ngootitshala nabafundi.
UMlawuli weSithili waseka iqela elikhethekileyo ukuze liqhube uphando lokuqala. Eli qela latyelela isikolo ladibana neKomiti yoLawulo lweSikolo, iBhunga labaMeli laBafundi, iCOSAS kunye nemibutho yootitshala.
Emva kophando lokuqala, izityholo ziqinisekisiwe kwintlanganiso, nto leyo ekhokelele ekunqumameni kootitshala abasixhenxe ngelixa uphando luqhubeka. Uphando olusemthethweni luza kuqala ngoMvulo, umhla we-22 kweyoMsintsi 2025. Abaphandi ababhinqileyo abathathu baza kuqhuba icandelo elinxulumene nokuxhatshazwa ngokwesondo, logama eminye imiba iza kuphendlwa ngabanye.
Ngokunjalo, abafundi abachaphazelekayo banikwe inkxaso yeengcali zeengqondo, kuquka iisayikholojisti noonontlalontle, ukuze kuncedwe ngenkxaso yokomoya nengqondo. I-SAPS yazisiwe ngesi sehlo, kwaye icelile ukuba amaxhoba aveze izityholo ecaleni kwesikhululo samapolisa. Amapolisa akwanceda ekunqandeni iinzame zokutshisa izakhiwo zesikolo.
UMphathiswa weMfundo uFundile Gade uthe, ukuze kuqinisekiswe uzinzo, abafundi bayekwe ngexesha kude kube ngoMvulo ozayo, ngaphandle kwabafundi beBanga leshumi abaqhubeka nemviwo zabo. Ukongeza, kwenziwe amalungiselelo ukuqinisekisa ukuba imviwo aziphazamiseki.
UMphathiswa uphinde wakhankanya ukuba imithetho yeSizwe neSahlulo 17(1)(c) soMthetho weNgqesho yooTitshala ka-1998 icacisa ukuba azamkelekanga izenzo zokuxhatshazwa kwabafundi. Uthe ootitshala balindeleke ukuba babambelele kwindima ka-“loco parentis” – oko kukuthi, babakhathalele abafundi ngathi ngabazali. Waqinisekisa ukuba iSebe lizakuxhasa ngokupheleleyo amaxhoba obu bundlobongela.
