Abahlali base-Elalini baseNkundleni nge-Grader kaMasipala

 

Abahlali Belali baseNkundleni Emva kokubamba i-Grader kaMasipala

Uxinzelelo luyanyuka kwilali yase-Elalini ephantsi kukaMasipala wase-Elundini emva kokuba amalungu omphakathi ala ukuyikhulula i-grader yendlela kamsipala, enyanzelisa ukuba kufuneka igqibezele imisebenzi yolungiso eyathenjiswayo kudala.

NgoLwesibini, abahlali abaphantse babe li-100 bahambe umgama omalunga nama-85km besiya enkundleni ngenjongo yokuxhasa abahlali abali-12—phakathi kwabo kukho nomphathi wesikhululo samapolisa sase-Ugie—abaqubisana namanyathelo omthetho. Umasipala ufuna umyalelo wenkundla wokubuyisa le grader, eyayithunyelwe kule lali ngoSeptemba.

KuBhaloni Mdludlu oneminyaka engama-88, ongomnye wabo babizelwe enkundleni, lo mba ulula: indlela yelali ityhalelwe bucala ixesha elide kakhulu. Ucaze ukuba imeko embi yale ndlela iyimitha eyi-4kminyanzelise umbutho weeteksi, i-Uncedo Taxi Association, ukuba uyeke ukusebenza kule ndawo. Iimoto zezigulane (ambulances) azikwazi kufikelela kubahlali, nto leyo eyenza ukuba iintsapho zithwale izigulane ziye nazo kwindawo apho iimoto zikwaziyo ukufika khona, okanye basebenzise amahashe ngexesha lexakeka.

Umphakathi waqala wacela uncedo kumasipala ngoMeyi 2025. Xa kungenzekanga nto, abahlali—uninzi lwabo ingabantu abadala—basebenzise eyabo imali ukulungisa ezona ndawo zonakele kakhulu kule ndlela. Ulutsha lwaleyo lali olusebenza ezidolophini lwaqokelela i-R18,000 ngo-Agasti yokurhafa oomatshini bokuncedisa kulungiso.

Xa umasipala ekugqibeleni wathumela i-grader, ithemba lalinqabile. Kodwa abahlali bathi ihlale iintsuku ezingaphantsi kweveki yaza yashiya indlela ikwimeko embi kakhulu kunakuqala.

Ngokwamaphepha enkundla, abahlali bale ukuyivumela i-grader ukuba ihambe, nangona amapolisa ayekhona. Umqhubi walo matshini kuthiwa ubesoyika ukuba ungatshiswa, nangona iinkokeli zomphakathi ziyikhaba into yokuba bafuna ukuwunakalisa. Banyanzelisa ukuba le grader igcinwe ngokukhuselekileyo, kwaye umqhubi usavunyelwa ukuba ayondelele ayijonge.

Inkokeli yomphakathi, uMalibongwe Mbanga, uthi imfuno yabo icacile: gqibezelani ukulungiswa kwendlela. Wongeze ngelithi abahlali bacatshukiswe kukufumanisa ukuba bekukho ibhajethi eyayibekelwe le ndlela, ekurhanelwa ukuba iphelelwe (lapsed) ingasetyenziswanga.

Lo mba umiselwe umhla we-10 kaMatshi. Abo babizelwe enkundleni bayalelwe ukuba bafune amagqwetha kwaye bangenise iimpendulo zabo ngomhla we-6 kaMatshi. Amagosa kamsipala akakaphumi obala ngezimvo zawo ngale mbambano.

Kubantu base-Elalini, eli tyala lingaphaya kwe-grader—limalunga nofikelelo kukhonzo lwempilo, izinto zothutho, kunye nesidima sabantu.

 

Mzansi Ekhaya

Mzansi Ekhaya is a vital online platform on a mission to amplify the Eastern Cape media space. (a MON'T Agency Management) 💯