
uPrincess Faku Ufumana iXesha Lesibini njengoSihlalo
USodolophu waseBuffalo City uPrincess Faku Ufumana iXesha Lesibini njengoSihlalo weNgingqi ye-ANC Dr WB Rubusana Ngaphandle Kokukhuphisana
eMonti, eMzantsi Afrika – 4 Disemba 2025Â
Kwisibonakaliso sobumbano esicacileyo kwi-African National Congress (ANC), uPrincess Faku, uSodolophu Ophetheyo weBuffalo City Metropolitan Municipality, uphinde wonyulwa ngaphandle kokukhuphisana kwisithuba sesibini njengoSihlalo weNgingqi ye-ANC Dr WB Rubusana eMpuma Koloni. Isibhengezo senziwe kwakusasa namhlanje emva kokuqukumbela kwenkomfa yonyulo yengingqi ebilibaziseke ixesha elide, eqhube ukusukela ngoLwesithathu ukuya kuLwesihlanu eMonti.
UFaku, oneminyaka engama-43, waqala ukuthatha isikhundla sokuba ngusihlalo wengingqi ngoMeyi 2022 emva kokutyunjwa emgangathweni (floor) wonyulwa ngaphandle kokukhuphisana ngelo xesha, nto leyo eyambeka njengoyena sihlalo wengingqi we-ANC omncinci elizweni kwaye engumfazi wesithathu kuphela ukukhokela enye yeengingqi ezisixhenxe zeMpuma Koloni. Ukonyulwa kwakhe kwakhona namhlanje kugxininisa inkxaso eqinileyo kumasebe phezu kwempixano yamaqela (factions) eqhubekayo kwingingqi, ebandakanya iBuffalo City neyayiyindawo yeemfazwe zangaphakathi kwi-ANC.
Iimpawu Ezibalulekileyo Zenkomfa kunye Nendlela KaFaku eya Ekonyulweni Kwakhona
Inkomfa yonyulo, ebimisiwe amatyeli aliqela ngenxa yeengxabano, ibone uFaku ephuma njengokuphela komtyunjwa kwesi sikhundla sobusihlalo, ngelixa iqela lakhe elibizwa ngokuba yi-“Ilanga” kuxelwe ukuba lihlanganise inkxaso kumasebe angundoqo. Abaxhasi bakhe basicubungule esi siphumo njengevoti yokuzithemba kubunkokeli bakhe, ingakumbi indima yakhe ephindwe kabini yokukhokela ulawulo lukamasipala kunye nemizamo yokuhlaziya umbutho. “Sinethemba lokuba uza kuyivala inkomfa njengenkokeli, afezekise umyalelo wethu wobumbano kunye nokunikezela ngeenkonzo,” utshilo omnye woonozakuzaku bephulo likaFaku ebalisela amajelo eendaba asekhaya phambi kwesibhengezo sokugqibela.
Nangona kunjalo, indlela eya kulo mzuzu ibingahambanga ngaphandle kwemidlalo yeqonga. Kwiintsuku nje ezimbalwa phambi kokuba iqale inkomfa ngoDisemba 3, kuvele iingxelo zomzabalazo wamagunya, apho uFaku ebejongene nomngeni onokubakho kuMbasa Satyi—owayesakuba lihlakani lakhe nomphathi omkhulu kwi-ofisi yakhe yobuwongameli—owathi watyhilwa njengomgqatswa weqela eliphikisayo i-“Imvula”, elihambelana nomnxibelelanisi wekomiti yethutyana yengingqi (RTT) uAntonio Carels. USatyi wayekhe wajongwa njengonobhala kuluhlu lukaFaku kodwa waphulukana nobabalo, nto leyo eyakhokelela ekubeni athatyathelwe indawo yiLungu lePalamente yaseBhisho u-Anele “Gee” Lizo. Nangona bekukho eli lungiselelo, akukho mtyunjwa ukhuphisanayo othe wavela, nto leyo evumele ukuba uFaku abuyele kwisikhundla ngaphandle komngeni.
Ixesha likaFaku njengosihlalo wengingqi libonakale zizo zombini impumelelo kunye neempikiswano. Wonyulwa njengosodolophu ngoMatshi 2023 emva kokuba i-ANC imkhumbuzile (recall) owayengandulelayo uXola Pakati ngenxa yokusilela kuphicotho-zincwadi nokunqongophala kwengeniso. Uye wagxila kumaphulo okuvuselela uqoqosho, kuquka nezicwangciso zokuxhasa osomashishini basekhaya abangama-50 ukuseka iivenkile zespaza. Nangona kunjalo, ubunkokeli bakhe buye bagxekwa: NgoMatshi 2025, iKomiti eSebenzayo yePhondo (PWC) ye-ANC eMpuma Koloni yacebisa ukuba kuthathwe amanyathelo oluleko ngokuchasene noFaku noCarels ngenxa “yokungaziphathi kakuhle” phakathi kweengxabano zamaqela phambi konyulo lovalo-zikhewu. I-ANC Youth League kwingingqi nayo yammangalela ngokuphembelela iiyantlukwano kwizakhiwo zombutho ekuqaleni kwalo nyaka.
Umongo: Ukunyuka kukaFaku kwi-ANC kunye nePolitiki Yasekhaya
Ezelwe ngo-1981 okanye 1982, ukunyuka kukaFaku kwezopolitiko kwaqala kwiindima ezisezantsi kwi-ANC, kuquka ukuba ngunobhala wesebe eBuffalo City kunye nonondyebo we-ANC Youth League eMpuma Koloni. Ngo-2019, wayekwiKomiti eLawulayo yeSizwe (NEC) yeYouth League kwaye wasebenza ixesha elifutshane njengeLungu lePalamente emva kokuthatha indawo yelinye iLungu lePalamente. Uloyiso lwakhe lwangango-2022 olwalu ngaphandle kokukhuphisana lwabonwa njengophawu lokuhlaziywa kwe-ANC, apho uFaku wayethetha ngokumelwa kolutsha: “Ndimela isizukulwana esitsha… i-ANC iphezu kwendlela yokuhlaziya.”
Izithuba zakutsha nje ku-X ezivela kwii-akhawunti ze-ANC eMpuma Koloni zibonisa ukuzibandakanya kwakhe ngokukhutheleyo, kuquka amaphulo oluntu ngoSuku lukaNelson Mandela ngoJulayi 2024 kunye nemietsho yobumbano nePalestine ngoDisemba 2023, edla ngokubonakala kunye noSihlalo wePhondo uOscar Mabuyane. Imiyalezo yeminqweno yokuzalwa ngoFebruwari 2024 kunye nemiyalezo yeholide ngoDisemba 2024 ibonakalisa ukubonakala kwakhe njengomntu omanyanisa abantu, nangona kukho iintanda zangaphakathi.
Iimpembelelo kwi-ANC eMpuma Koloni nangaphezulu
Olu lonyulo kwakhona luzinzisa amandla kaFaku kwingingqi ebalulekileyo kwinqaba ye-ANC eMpuma Koloni, apho umbutho unesininzi kodwa ujamelene noxinzelelo oluvela kubantu abakhuphisana nawo njenge-EFF neMK Party. Oku kwakhona komeleza isikhundla sakhe sobusodolophu, njengoko ubunkokeli bengingqi budla ngokuphembelela ukunikezelwa kwemisebenzi kamasipala. Ababukeli baqaphela ukuba ngelixa uloyiso olungenakhuphiswano lubonakalisa ubumbano, amaqela angaphakathi—abonakele kumngeni kaSatyi obungaphumelelanga—angaphinda avele phambi konyulo loorhulumente basekhaya luka-2026.
Iqela likaFaku lithembise ukuqhubeka ligxile ekuxhotyisweni kwamasebe kunye namaphulo okulwa norhwaphilizo. “Ndithembisa amasebe kunye nesininzi se-ANC ukuba andiyi kubaphoxa,” watsho ecaphula kwintetho yakhe yoloyiso luka-2022, imvakalelo abaxhasi bakhe abathi ihleli ingumgaqo wakhe okhokelayo.
