
AMAWAKA AQUTHEKE EZITRATWENI ECHASA UKUTSHINTSHWA KWEGAMA LE-GRAAFF-REINET
AMAWAKA-WAKA AQUTHEKE EZITRATWENI ECHASA UKUTSHINTSHWA KWEGAMA LE-GRAAFF-REINET
Abahlali baseGraaff-Reinet baphumele ezitratweni ngoMgqibelo bebonakalisa ukungahambelani kwabo neziphakamiso zokuthiywa kwale dolophu yakudala yaseKaroo ngegama elitsha elithi, iRobert Sobukwe Town.
Olu gqibo, oluvunyiweyo nguMphathiswa weMidlalo, uBugcisa nokuLinywa kwesithethe, uMnu. Gayton McKenzie, luphoxise iingxoxo ezitshisayo kwiPhondo leMpuma Koloni jikelele. Injongo yolu tshintsho kukunika imbeko kuRobert Sobukwe, umseki wePan Africanist Congress (PAC), owazalelwa kule dolophu ngonyaka ka-1924.
Nangona kunjalo, uninzi lwabahlali luthi eli nyathelo liza ngexesha elungelanga kwaphela.
Bambethe izikipa ezibhalwe “Hands Off Graaff-Reinet“, amawaka abantu agaleleke kule dolophu, besithi izigidi zeerandi ziza kufuneka ukuze kutshintshelwe iimpawu zendlela, amaxwebhu kamasipala, iimephu, uphawu lwamashishini kunye neerekhodi ezisesikweni — imali abakholelwa ukuba kufuneka isetyenziselwe ukulungisa imiba yonikezelo lweenkonzo efana namanzi, iindlela, nengxaki yokungabikho kwemisebenzi.
Uphando lwasekuhlaleni lubonisa ukuba ngaphezulu kwe-80% yabahlali bayaluchasa olu tshintsho. Sele kusekiwe ikomiti emele abahlali (steering committee), kuqokelelwa nezicelo (petitions) ezichasayo, kwaye amanyathelo omthetho nawo ayaqwalaselwa.
Olu tshintsho lwegama lwapapashwa ngokusesikweni kwiGazethi kaRhulumente ngomhla we-6 Februwari, kwaye amalungu omphakathi anikwe de kwangomhla we-6 Matshi ukuba angenise izichaso zawo.
Iphondo Elahluleleneyo Ngokutshintshelwa Kwamagama
Impikiswano eGraaff-Reinet ayiyodwa. KwiMpuma Koloni nakule lo Mzantsi Afrika jikelele, ukutshintshelwa kwamagama eendawo kusaqhubeka nokwahlula uluntu. Abo baxhasayo bathi ukuthiywa ngokutsha kweedolophu kuyinxalenye yokulungisa imbali yobukholoni nokubuyisela isidima nobuni base-Afrika. Abo bachasayo bathi ukubonisana noluntu akwenziwa ngokwanelisayo, kwaye izinto ezimalunga nemali azibekwa kwindawo efanelekileyo.
Kubantu abaninzi baseGraaff-Reinet, lo mba umalunga nelifa lemveli kunye nobuni. Le dolophu, eneminyaka engaphezulu kwama-240 yasekwayo, yathiywa ngegama loMlawuli waseDatshi, uCornelis Jacob van der Graaff, kunye nenkosikazi yakhe, uCornelia Reinet.
Abahlali bathi eli gama limele imbali ekwabelwana ngayo kwizizukulwana ngezizukulwana — lo gama abanye bekholelwa ukuba ukunika imbeko uSobukwe kubonisa imbali yesizwe ebandakanya wonke umntu.
Njengoko umhla wokuvalwa kwezichaso usondela, inye into ecacileyo: lo mba sesinye sezihloko okuthethwa ngazo kakhulu eMpuma Koloni kule nyanga kaMatshi.
