
Amakrwala amabini abulewe sisihlwele eMonti CBD
Intlekele e-East London: Isenzo Sokuzithathela uMthetho Ezandleni Sibulale Ulutsha Olubini Emva Kwexesha Lolwaluko
EAST LONDON CBD – Kubekho imbonakalo embi kakhulu embindi wedolophu yase-East London izolo, mhlazana abafana ababini, abaqikelelwa kwiminyaka ephakathi kwe-15 ne-18, babulewe sisihlwele esizithathele umthetho ezandleni. Esi siganeko sivuselele ingxoxo eshushu malunga nokusebenza kwezikolo zesintu (amabhoma) kunye nokwanda kolwaphulo-mthetho kule dolophu.
Isiganeko
Ngokwengxelo yamangqina, iqela labatsha abamalunga nabahlanu ukuya kasixhenxe baqale “ukugungqisa” nokuhlasela abathengisi basezitratweni kunye namashishini. Amangqina athi eli qela, elalikhangeleka lingaphantsi kweziphumo zeziyobisi okanye utywala, lihlease abantu ngeemela nezinye izixhobo, laphosa nezinto ezindleleni lidala isiphithiphithi.
Imeko ijike yaba mbi kakhulu ngethuba abantu ababebukele kunye nabathengisi “bemanyana,” barhangqa eli qela. Ngelixa uninzi lwaba batsha lukwazileyo ukusaba, ababini babhaqiwe. Aba babini babethwe ngendlela embi kakhulu kusetyenziswa amatye nezinye izinto ezibuhlungu. Ngethuba amaPolisa aseMzantsi Afrika (SAPS) efika kule ndawo, aba bafana babini babe sele beswelekile.
Ungquzulwano Ngolwaluko
Le ntlekele yenza kubekho intlungu engakumbi ngenxa yokuba kuye kwafunyaniswa ukuba aba bafi bebesanda kubuya Esuthwini ngoDisemba. Kwinkcubeko yamaXhosa, ulwaluko linyathelo elingcwele apho abakhwetha basiwa khona emhlaba (ebhomeni) ukuze bafundiswe uxanduva lobudoda, isimo sokuziphatha, kunye nentlonipho kuluntu.
Uluntu ngoku luzibuza umbuzo onzima: Kwenzeke njani ukuba abafana abasanda kufundiswa amaxabiso obudoda babuye bazibandakanye nezenzo zobugebenga “nobuntwana” obunje?
> “Sibathumela ehlathini ukuze babe ngamadoda, basikhusele kwaye basikhokele,” utshilo omnye umhlali wase-Monti. “Xa bebuya bezizigebenga, kuvakala ngathi inkqubo iyasilela, okanye bona bayasilela kule ncubeko yethu.”
>
Ukubaluleka Kwesithethe
Isithethe solwaluko senzelwe ukuba sibe namandla okuguqula umntu. Nalu ushwankathelo lokuba lusebenza njani na:
* Ukuhlala eBhomini: Abakhwetha basiwa endaweni esecaleni (ehlathini) iiveki ezininzi.
* Abacebisi: Bakhokelwa likhankatha kunye namadoda amakhulu afundisa imithetho yesintu, indlela yokuziphatha, kunye nento elindelekileyo kwindoda njengomondli nomkhuseli.
* Ukubuya: Babuya emizini yabo sele bengamakrwala (amadoda amatsha), badla ngokubanjelwa itheko lokubhiyozela elibizwa ngokuba ngumphumo.
Uluntu Olungasenalo Umonde
Nangona izenzo zaba batsha zigwetyiwe, ukwanda kokuzithathela umthetho ezandleni eMonti kubonisa ukungabi nathemba kwinkqubo yezomthetho. Inkokheli zasekuhlaleni zihlala zilumkisa ukuba “ukubetha abantu kude kufiwe” kudala omnye umjikelo wobundlobongela kwaye kushiya iintsapho kunye nenkcubeko uqobo zityumkile.
Amapolisa (SAPS) avule ityala lokubulala kwaye aphanda ngeemeko ezikhokelele kolu dubaduba. Akukabanjwa mntu kule minitshala malunga nesi senzo sesihlwele.
Inyathelo elilandelayo: Inoba kubuhlungu kakhulu ukubona isiganeko esinje ngamehlo akho. Ngaba ungathanda ukuba ndikuncede ufumane iinkcukacha zabantu abanika iingcebiso (counseling services) eMonti, okanye inkcazo engakumbi ngomthetho waseMzantsi Afrika malunga noku betha abantu “mob justice“?
